Δήλωση Νίκου Κέττηρου, Βουλευτή ΑΚΕΛ και Προέδρου της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προσφύγων, Εγκλωβισμένων, Αγνοουμένων και Παθόντων, μετά τη συνεδρία της Επιτροπής
Πρώτα απ’ όλα, θέλω να εκφράσουμε τη βαθιά μας θλίψη και τον απόλυτο σεβασμό μας προς την Τουρκοκύπρια δημοσιογράφο Σεβγκιούλ Ουλουντάγ, την οποία αποχαιρετά σήμερα η Κύπρος. Πρόκειται για μια γυναίκα που συνέβαλε καθοριστικά στη διακρίβωση της τύχης δεκάδων αγνοουμένων και προσέφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες στην αλήθεια, τη μνήμη και τη συμφιλίωση. Εκφράζουμε τον απέραντο σεβασμό μας για το έργο της, το οποίο πολλές φορές έγινε κάτω από τις απειλές ακραίων και σοβινιστικών κύκλων. Η προσφορά της θα αποτελεί διαχρονική παρακαταθήκη για ολόκληρη την Κύπρο.
Σε σχέση με τη σημερινή συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προσφύγων, το πρώτο θέμα που εξετάσαμε ήταν η πορεία του Σχεδίου «Κτίζω» και οι σοβαρές καθυστερήσεις που εξακολουθούν, δυστυχώς, να παρατηρούνται.
Ενημερωθήκαμε ότι το θέμα της χρηματοδότησης μέσω του Κεντρικού Φορέα Ισότιμης Κατανομής Βαρών, για το οποίο η Επιτροπή επέμενε από την πρώτη ημέρα ανακοίνωσης του σχεδίου, θα οδηγηθεί τελικά ενώπιον του Διοικητικού Συμβουλίου του Φορέα στις 9 Ιουλίου για έγκριση και ακολούθως στο Υπουργείο Οικονομικών. Θέλουμε αυτή η διαδικασία να ολοκληρωθεί το συντομότερο δυνατό. Δεν είναι δυνατό να σχεδιάζουμε ένα πρόγραμμα για τη στέγαση του προσφυγικού κόσμου και, τελικά, οι πολυκατοικίες να παραμένουν ακατοίκητες επειδή οι δικαιούχοι αδυνατούν να καλύψουν τη δική τους οικονομική συνεισφορά.
Μέχρι σήμερα έχουν ήδη καταβληθεί περίπου 4,34 εκατομμύρια ευρώ για επιδόματα ενοικίου, ενώ κάθε μήνα προστίθενται περίπου 134 χιλιάδες ευρώ. Την ίδια ώρα, το συνολικό ποσό που απαιτείται για να καλυφθεί η αναγκαία συνεισφορά των δικαιούχων υπολογίζεται περίπου στα 6 εκατομμύρια ευρώ. Ακούστηκε σήμερα στην Επιτροπή η γνωστή παροιμία ότι «το σχοινί του χωριάτη μονό δεν έφτανε, διπλό έφτανε». Προφανώς και πρέπει να υπάρχει έλεγχος όταν διαχειριζόμαστε δημόσιο χρήμα.
Θέσαμε επίσης το πολύ σοβαρό ζήτημα των πολυκατοικιών που έπρεπε ήδη να είχαν κατεδαφιστεί. Δεν έχουν ούτε κατεδαφιστεί, ούτε καν σφραγιστεί. Ως αποτέλεσμα, έχουν εισέλθει σε αυτές διάφορα πρόσωπα, έχουν αφαιρεθεί αντικείμενα που αποτελούν κρατική περιουσία και εξακολουθούν να διαμένουν άνθρωποι σε κτίρια που έχουν χαρακτηριστεί επικίνδυνα. Για τον λόγο αυτό ζητήσαμε να διερευνηθεί ποιος είχε την ευθύνη να σφραγιστούν τα κτίρια και γιατί αυτό δεν έγινε. Δεν είναι μόνο θέμα προστασίας της κρατικής περιουσίας. Είναι πρωτίστως θέμα προστασίας της ανθρώπινης ζωής. Σε περίπτωση ενός ισχυρού σεισμού, τα κτίρια αυτά μπορεί να καταρρεύσουν σαν χάρτινοι πύργοι.
Είναι μάλιστα και το παράδειγμα στους Αγίους Αναργύρους στη Λάρνακα, το οποίο είναι μεν εκτός του σχεδίου «Κτίζω», υπάρχουν όμως πολυκατοικίες που έπρεπε να είχαν κατεδαφιστεί εδώ και τουλάχιστον δεκαπέντε χρόνια. Δεν έχει κατεδαφιστεί ούτε ένα τούβλο. Μέσα εξακολουθούν να διαμένουν άνθρωποι, κάποιοι μάλιστα έχουν προχωρήσει σε παράνομες συνδέσεις ηλεκτρικού ρεύματος. Η κατάσταση αυτή δεν μπορεί να συνεχιστεί.
Το δεύτερο θέμα που εξετάσαμε αφορά τη διαχείριση των τουρκοκυπριακών περιουσιών.
Μετά την ψήφιση της νέας νομοθεσίας, με την οποία θεσπίστηκαν αντικειμενικά κριτήρια και σύστημα μοριοδότησης, τόσο εμείς όσο και η Υπηρεσία Διαχείρισης έχουμε εντοπίσει ορισμένες αδυναμίες στην εφαρμογή της. Διαπιστώσαμε σήμερα ότι υπάρχει κοινή βούληση, τόσο από τα μέλη της Επιτροπής όσο και από την ίδια την Υπηρεσία, ώστε οι αδυναμίες αυτές να διορθωθούν μέσα από αλλαγές τόσο στη νομοθεσία όσο και στους κανονισμούς.
Θέσαμε επίσης το ζήτημα των κενών τουρκοκυπριακών κατοικιών. Αποτελεί απαίτηση τόσο της Επιτροπής όσο και του προσφυγικού κόσμου να αξιοποιηθούν αυτές οι κατοικίες και να καταστούν διαθέσιμες σε δικαιούχους. Παράλληλα, χρειάζεται να δημιουργηθούν πιο εύκολες διαδικασίες ενημέρωσης του κοινού και να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η διαφάνεια στη διαχείρισή τους.
Θέλω επίσης να εκφράσω την ικανοποίησή μου για το γεγονός ότι, κατά την τελευταία συνεδρία της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την παραχώρηση τουρκοκυπριακών κατοικιών, η προϊσταμένη της Υπηρεσίας εξαιρέθηκε από τη διαδικασία επειδή συγγενικό της πρόσωπο ήταν αιτητής. Αυτή ήταν μία από τις υποδείξεις που είχε διατυπώσει η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Προσφύγων. Όχι μόνο εξαιρέθηκε από τη διαδικασία, αλλά τελικά η κατοικία δεν παραχωρήθηκε στο συγγενικό της πρόσωπο.
Πριν από πέντε χρόνια είχαμε καταγγείλει περιπτώσεις λειτουργών που συμμετείχαν σε διαδικασίες οι οποίες αφορούσαν αιτήματα συγγενικών τους προσώπων. Σήμερα, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι όταν γίνονται τα σωστά βήματα πρέπει επίσης να το λέμε δημόσια. Γι’ αυτό εκφράζουμε τα συγχαρητήριά μας προς τη Διευθύντρια της Υπηρεσίας για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε το συγκεκριμένο ζήτημα.
Τέλος, όπως ακριβώς έκανα και πριν από πέντε χρόνια ως Πρόεδρος της Επιτροπής Προσφύγων, θέλω να επαναλάβω μια προσωπική δήλωση για λόγους απόλυτης διαφάνειας. Ούτε εγώ ούτε η σύζυγός μου, τα παιδιά μου, οι γονείς μου ή τα αδέλφια μου διαχειριζόμαστε οποιαδήποτε τουρκοκυπριακή περιουσία. Ούτε έχουμε οποιαδήποτε επαγγελματική σχέση με τη διαχείριση τουρκοκυπριακών περιουσιών. Δεν θεωρώ ότι η κατοχή ή η διαχείριση μιας τουρκοκυπριακής περιουσίας από μόνη της συνιστά κάτι μεμπτό, εφόσον γίνεται νόμιμα. Ωστόσο, θεωρώ υποχρέωσή μου να το δηλώνω δημόσια.
30.06.2026