Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdel Fattah el-Sisi, Kıbrıs AB Dönem Başkanlığı'nın ev sahipliğinde düzenlenen gayriresmî Avrupa Birliği Konseyi toplantısı marjında cuma günü Lefkoşa'da Kıbrıs-Mısır Stratejik Ortaklık Ortak Deklarasyonu'nu imzaladı.
Deklarasyonda, iki ülkenin fiili ikili stratejik ilişkilerini resmileştirme kararı aldığı ve stratejik ortaklığın daha ileri operasyonel uygulaması için bir Eylem Planı kabul ettiği belirtildi.
Siyasi ilişkiler, savunma ve güvenlik
----------
İlk kez 2021'de düzenlenen Kıbrıs-Mısır Yıllık Hükûmetlerarası Zirvesi, iki ülkenin stratejik ortaklığına en üst düzeyde yön veren ana forum olmayı sürdürecek ve Devlet Başkanları arasında dönüşümlü olarak Lefkoşa ve Kahire'de yıllık bazda gerçekleştirilmeye devam edecek.
Kıbrıs ve Mısır ayrıca Dışişleri Bakanları arasındaki temasların yanı sıra Genel Müdür ve Avrupa'dan sorumlu Dışişleri Müsteşarı düzeyindeki ikili siyasi istişareler yoluyla siyasi diyalog ve eş güdümü sürdürme taahhüdünde bulundu.
İki ülke, çalışma hayatı, turizm, iletişim ve bilgi teknolojileri, iklim, su kaynakları, kültür, eski eserler, eğitim, ulaştırma, denizcilik ve sağlık dâhil tüm alanlarda iş birliklerini araştırmak üzere Hükûmet Bakanları arasındaki doğrudan teması artırma konusunda mutabık kaldı.
Kıbrıs ve Mısır'daki parlamento seçimlerinin ardından Kıbrıs-Mısır Parlamentolar Arası Dostluk Grubu'nun yeniden oluşturulması da kararlaştırıldı. Seçimlerin tamamlanmasının ardından her iki taraftaki Dostluk Grubu üyelerinin isimleri diplomatik kanallarla iletilecek.
Deklarasyonda Kıbrıs ve Mısır'ın, karşılıklı endişe duyulan bölgesel ve uluslararası konularda uluslararası örgütler ve çok taraflı forumlar çerçevesinde yakın iş birliğini sürdüreceği, ortak çıkar alanlarında ortak girişimleri teşvik edeceği kaydedildi. İki ülke, diplomatik akademileri arasındaki değişimleri teşvik ederek diplomatik iş birliğini daha da kurumsallaştırma kararı aldı.
Kıbrıs ile Mısır arasındaki siyasi iş birliğinin temeli; her iki halkın ve bölgenin kalıcı barış, refah ve istikrarına yönelik ortak hedeflere, çatışmaların önlenmesi ve devletlerin bağımsızlığına, egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösteren sürdürülebilir çözümler yoluyla hızla çözüme kavuşturulmasına, her türlü ayrılıkçı girişimin reddedilmesine, uluslararası hukuka ve etkin çok taraflı iş birliğine dayalı, uluslararası ilişkilerde tek taraflılığın dışlandığı bir uluslararası düzenin hâkim kılınmasına, ayrıca yabancı işgaline ve uluslararası hukuka aykırı yabancı askerî varlığa son verilmesine dayanmaya devam edecek.
İki ülke, güvenlik alanındaki iş birliğinin, bölgede barış ve güvenliğin hâkim kılınması ortak hedefiyle stratejik ortaklıklarının temel direğini oluşturduğunu teyit etti. Kıbrıs, Mısır'ın Akdeniz, Orta Doğu ve Afrika'da istikrarın temel taşı olarak oynadığı rolü tanıyor.
Deklarasyonla Kıbrıs ve Mısır, terörizm ve aşırıcılık, organize suç ve finansmanı ile deniz güvenliğine yönelik tehditler dâhil uluslararası güvenliğe yönelik tehditlerle mücadelede iş birliğini güçlendirme kararı aldı. Bu çerçevede Kıbrıs ve Mısır, Mısırlı uzmanların CYCLOPS (Kıbrıs Kara, Açık Deniz ve Liman Güvenliği Merkezi) tarafından düzenlenen teknik eğitim programlarına katılımını memnuniyetle karşıladı.
Yasa uygulama ve diğer konular
-------------
Kıbrıs ve Mısır, kültür varlıklarının yasa dışı ticaretinin önlenmesi ve kaçak yollarla dolaşıma sokulan kültür varlıklarının iadesinin sağlanması için yasa uygulama, eğitim ve operasyonel iş birliği alanlarında da ortak çalışma imkânlarını araştıracak.
Deklarasyonla iki ülke, Silahlı Kuvvetleri arasındaki ilişkilerin derinleştirilmesi, askerî akademiler arasında değişim programları oluşturulması ve savunma sanayileri arasındaki ilişkilerin genişletilmesi yoluyla savunma alanındaki iş birliğini güçlendirme taahhüdünde bulundu. Bu amaçla iki ülke, askeri iş birliği ve ortak savunma sorunlarını ele almak üzere bir Ortak Askerî Komite kurulması konusunda mutabık kaldı. İki ülke, kara, hava ve deniz alanlarında ortak askeri tatbikatları sürdürme kararı aldı.
Yangınlarla mücadelede iş birliği
-------------------
İki ülke, yangınlarla mücadele, daha hızlı müdahale süreleri sağlama ve toplulukları ve ekosistemleri koruma hedefiyle Kıbrıs Bölgesel Havadan Yangın Söndürme Merkezi'nin (CRAFS) kurulmasını memnuniyetle karşıladı.
Deklarasyonda, CRAFS tarafından desteklenen Avrupa Birliği (AB) ile Güney Komşuluğu ülkeleri arasındaki sınır ötesi iş birliğinin, gelecekteki yangın tehditlerine karşı ortak dayanıklılığı daha da güçlendirerek en iyi uygulamaların ve yenilikçi yangın söndürme tekniklerinin paylaşımı için de bir platform oluşturacağı kaydedildi. Kıbrıs ve Mısır, CRAFS'ın yeni Akdeniz Paktı'nın ilk somut sonuçlarından biri olmasını memnuniyetle karşılıyor.
Enerji sektörü
-------
Kıbrıs ve Mısır, Akdeniz'in kaynaklarının en iyi şekilde değerlendirilmesine yönelik ortak bir vizyonu yansıtacak şekilde doğal gaz, enerji ve madencilik sektörlerindeki stratejik ortaklıklarını güçlendirme konusunda mutabık kaldı.
Deklarasyonda, iki Cumhurbaşkanının EGYPES 2025 ve 2026 ile EMC Cyprus 2025 fuarlarında imzalanan önemli anlaşmaları memnuniyetle karşıladığı belirtildi. Bu anlaşmalar arasında, özellikle Kıbrıs'ın deniz alanlarındaki sahalarla ilgili olmak üzere doğal gazın taşınması, işlenmesi ve pazarlanmasına yönelik iş birliğini teşvik eden çerçevelerin yanı sıra Kıbrıs doğal gazının yurt içi kullanım veya Mısır'ın sıvılaştırma tesislerinde işlenerek uluslararası piyasalara yeniden ihracı için Mısır'a tedarikine yönelik uzun vadeli düzenlemeler yer alıyor.
Her iki ülke, Doğu Akdeniz'in enerji arzının çeşitlendirilmesine ve güvenliğine, Avrupa'nın enerji güvenliği dâhil olmak üzere katkıda bulunan bir enerji merkezi olarak konumlandırılması vizyonuna bağlı kalmaya devam ediyor. Kıbrıs ve Mısır, enerji ortaklıklarını yenilenebilir enerji kaynaklarını ve yeşil dönüşüm alanındaki iş birliğini de kapsayacak şekilde genişletme konusunda mutabık kaldı.
Bunun yanı sıra Kıbrıs ve Mısır, enerji ortaklıklarını Mısır'daki maden çıkarma ve geliştirme alanındaki iş birliği imkânlarını, şirketleri aracılığıyla gerçekleştirilecek iş birlikleri ile karşılıklı ekonomik çıkarları, enerji güvenliğini ve sürdürülebilir kaynak gelişimini desteklemek üzere jeolojik faaliyetlerde bilgi birikimi paylaşımını da içerecek şekilde genişletmeyi kararlaştırdı.
Ticaret ve yatırımlar
Deklarasyonda, Kıbrıs ve Mısır'ın, iş dünyası düzeyinde daha iyi bağlantı sağlamak ve ticaret ile yatırımları güçlendirmek amacıyla her iki taraftan iş insanlarından oluşan ve ilgili Ticaret Odaları, İş Dernekleri ve Yatırım Otoriteleri tarafından desteklenen bir Kıbrıs-Mısır İş Konseyi kurulması gereği üzerinde mutabık kaldığı belirtiliyor. İki taraf, söz konusu Konseyin üyelerinin isimlerini en kısa sürede diplomatik kanallarla paylaşma ve Konseyin ilk toplantısını uygun bir zamanda gerçekleştirme konusunda anlaştı.
Kıbrıs ve Mısır ayrıca, 8 Ocak 2025'te Kahire'de düzenlenen 2. Hükûmetlerarası Zirve'nin ardından Lefkoşa'da yapılacak 3. Hükûmetlerarası Zirve çerçevesinde, iş birliğini ve yatırım fırsatlarının yanı sıra mal ve hizmet ticaretini teşvik etmek amacıyla bir Kıbrıs-Mısır İş Forumu düzenleme kararı aldı.
Kıbrıs ve Mısır ayrıca, çeşitli sektörlerde karşılıklı heyet ziyaretlerini ve saha incelemelerini, ilgili Ticaret Odaları, İş Dernekleri ve Yatırım Otoriteleri arasındaki doğrudan temasların güçlendirilmesini, karşılıklı fayda sağlayan ikili ekonomik ilişkileri geliştirme hedefiyle teşvik ediyor.
Kıbrıs, Süveyş Kanalı'nın Doğu ile Batı'yı birbirine bağlayan en önemli ticaret ve denizcilik rotası ve Afrika ile Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Alanı'na (AfCFTA) açılan kapı olması nedeniyle Mısır'ın stratejik ekonomik konumunu tanıyor. Mısır ise Kıbrıs'ın Avrupa Birliği tek pazarına en yakın kapı olduğunu ve daha yakın ekonomik iş birliğinin Ortaklık Anlaşması'nın Serbest Ticaret Alanı'nın potansiyelinin tam olarak değerlendirilmesine katkıda bulunabileceğini kabul ediyor.
Kıbrıs ve Mısır, turizm, tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su yönetimi, iletişim ve bağlantı, kritik altyapı, ilaç sanayi, yenilik, savunma ve yenilenebilir enerji dâhil enerji gibi stratejik sektörlere odaklanarak ticari ilişkilerini genişletme ve daha geniş bir yelpazede yatırım fırsatlarını araştırma kararı aldı.
Sanayi
------
İki ülke, Mısır'ın rekabetçi bir sanayi ve üretim üssü ve Afrika'ya açılan kapı, Kıbrıs'ın ise stratejik ortak ve Avrupa Birliği'ne açılan kapı olarak öne çıkarılmasına yönelik ortak vizyonlarını teyit ediyor.
Her iki taraf, gıda işleme, petrokimya, mühendislik ve katma değerli üretim gibi sektörlerde Mısır'da ortak sanayi projelerinin teşvik edilmesi konusunda mutabık kalırken, ilaç sektörü başta olmak üzere kilit sektörlerde Kıbrıs yatırımlarını teşvik ediyor.
Ayrıca, Mısır'ın Kıbrıs'a ihracatının artırılması ve Avrupa standartlarına uygun işlenmiş gıda ve tarım ürünleri başta olmak üzere daha yüksek katma değerli ürünleri kapsayacak şekilde faaliyetlerin genişletilmesi ve gıda işleme ve paketleme alanlarında ortak iş birliğinin teşvik edilmesi yoluyla ikili ticareti güçlendirme taahhüdünde bulunuyorlar.
Denizcilik alanında iş birliği
----------------
Kıbrıs ve Mısır, 2025 yılında Kıbrıs'ta gerçekleştirilen Kıbrıs-Mısır Ortak Denizcilik Komitesinin (JMC) çalışmalarına başlamasını memnuniyetle karşılıyor. Bu gelişme, her iki Hükümetin ticari denizcilik, liman iş birliği, deniz taşımacılığı, eğitim ve kapasite geliştirme dâhil tüm denizcilik alanlarında iş birliğini derinleştirme taahhüdünü teyit ederken, iki ülke arasındaki uzun süreli dostluğu ve ortak denizcilik mirasını da vurguluyor.
Kültür ve eğitimde iş birliği
-----------
Deklarasyonda, Kıbrıs ve Mısır'ın yüzyıllar süren kültürel alışverişlerle şekillenen ve halklar arasındaki yakın temaslarla korunan köklü kültürel bağlarını teyit ettiği belirtiliyor.
Mısır'daki Kıbrıs toplumunun "NOSTOS" girişimi aracılığıyla desteklemeye devam eden kalıcı mirasına atıfta bulunularak, bu bağların daha da güçlendirilmesine yönelik ortak kararlılık yineleniyor. Her iki taraf, gelişmiş kültürel alışverişler ve iş birliği yoluyla ortak miraslarını ve birbirlerinin kültürel mirasını koruma ve tanıtma, aynı zamanda iki halk arasında sürekli etkileşim ve diyaloğu teşvik etme konusundaki kararlılıklarını ifade ediyor.
Her iki taraf ayrıca, sürekli kültürel iş birliğini teşvik etme, ortak girişimlere ve uluslararası platformlara daha geniş katılımı özendirme ve iki ülke arasındaki kültürel alışverişleri destekleme ve geliştirme fırsatlarını araştırma taahhüdünü vurguluyor. Eğitim ve bilimsel araştırmanın bu çabaya katkıda bulunabileceğini kabul eden taraflar, üniversiteler arası kurumsal ortaklıklar, burslar, misafir akademisyen değişimi ve eğitim kurumları arasında bilgi birikimi paylaşımı dâhil olmak üzere ortak çıkar alanlarında akademik değişimleri geliştirme fırsatlarını araştırma taahhüdünde bulunuyor.
Arkeolojik miras
--------
Zengin ve birbiriyle bağlantılı arkeolojik miraslarını hatırlatan Kıbrıs ve Mısır, arkeolojik kazılar, ileri arkeolojik araştırma ve eğitim, eski eserler, müzeler, antik eserlerin güvenli taşınması ve arkeolojik turizm konularında bilgi birikimi paylaşımında bulunmanın yanı sıra yasa dışı eski eser ticaretine karşı mücadelede iş birliğini daha da ilerletme konusunda mutabık kaldı.
İki ülke, UNESCO ve diğer ilgili uluslararası forumlarda güçlü eş güdümlerini sürdürme kararı aldı.
İklim değişikliği
Kıbrıs ve Mısır, Kasım 2022'de Şarm El Şeyh'te düzenlenen COP27 Zirvesi'nde resmen başlatılan Doğu Akdeniz ve Orta Doğu İklim Değişikliği Girişimi'ndeki ortak liderlik rollerini hatırlatarak, bu bölgelerin iklim değişikliğine karşı özellikle hassas olduğunu ve mevcut yüzyılda sıcaklık artışının 5°C'ye kadar çıkmasının öngörüldüğünü vurguladı.
Su ve gıda güvenliği, çevresel bozulma, ormansızlaşma ve çölleşmenin yanı sıra deniz seviyesinin yükselmesi üzerinde beklenen ciddi etkiyi dikkate alan Kıbrıs ve Mısır, söz konusu girişimin Eylem Planı'nı oluşturan bilimsel temelli politika önerilerine dayalı sinerjileri araştırmak ve ortak iklim önceliklerine odaklanmak üzere iki ülkedeki kamu ve özel sektör paydaşları arasında bir diyalog başlatma kararı aldı.
Su kaynaklarının yönetimi
Kıbrıs ve Mısır ayrıca, arıtılmış suların korunması ve değerlendirilmesine yönelik en iyi uygulamaların paylaşımı dâhil olmak üzere su kaynakları yönetimi konusundaki iş birliklerini kurumsallaştırma konusunda mutabık kaldı.
Mısır'ın Nil Nehri'ne olan büyük bağımlılığını kabul eden Kıbrıs, uluslararası hukuka ve "zarar vermeme" ilkesine uygun olarak sınır ötesi su iş birliğinin kritik önemini vurgulayarak Mısır'ın su güvenliğine desteğini yineledi.
İş gücü hareketliliği
Kıbrıs ve Mısır, 2024 yılında iki ülke hükümetleri arasında imzalanan Mısırlı işçilerin Kıbrıs'ta istihdamına ilişkin Mutabakat Zaptı'nın (MOU) uygulanmasına yönelik çabalarını yoğunlaştırma konusunda mutabık kaldı. Her iki taraf, Mısırlı işçilerin becerilerinin Kıbrıs iş gücü piyasasının özel gereksinimleriyle her iki ulusun karşılıklı çıkarlarına hizmet edecek şekilde uyumlu hale getirilmesini sağlayarak mesleki rehabilitasyon ve eğitim alanlarında karşılıklı iş birliğini güçlendirmenin önemini vurguladı.
Bilgi ve iletişim teknolojileri
------------
Dijital dönüşüm alanında her iki taraf, e-devlet hizmetleri, dijital platformlar ve uygulamaların geliştirilmesinde bilgi birikimi ve en iyi uygulamaların paylaşımı yoluyla dijital hükümetlerin şekillendirilmesinde iş birliğini artırmayı hedefliyor. Bu, başta yapay zekâ olmak üzere yeni teknolojilerin kamu hizmetlerinde benimsenmesinin teşvik edilmesinin yanı sıra nitelikli insan kaynağı için kapasite geliştirmenin desteklenmesini de içeriyor.
İş birliği ayrıca, ortaklıkların desteklenmesi, teknik bilgi paylaşımı ve bu alandaki gençlerin kapasitelerinin güçlendirilmesi yoluyla BİT sektöründe yenilikçiliğin ve girişimciliğin teşvik edilmesini kapsayacak. Her iki ülke, araştırma ve geliştirme girişimlerine ortak katılımı teşvik ederken, yeni kurulan işletmelere yönelik destek kuruluşları arasındaki iş birliğini güçlendirmek için çalışacak. Aynı zamanda, karşılıklı yatırımların teşvik edilmesi ve özel sektör katılımı için elverişli bir ortam yaratılması, her iki pazarda da genişlemeyi desteklemek amacıyla iş ağı oluşturma etkinliklerinin düzenlenmesi dâhil olmak üzere çaba gösterilecek.
Buna ek olarak, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) düzenlemelerine uygun olarak telekomünikasyon alanında, özellikle frekans koordinasyonu konusunda iş birliği güçlendirilecek.
KHA/NST/2026
Kıbrıs Haber Ajansı