Kıbrıs, Yunanistan ve Ürdün’le üçlü iş birliğinin daha sistematik bir koordinasyon ve somut sonuçlarla daha pratik bir aşamaya geçmesini temel amaç olarak görüyor; bunun da esas olarak sivil koruma, bağlantı ve savunma ve güvenlik konularına odaklanmakla olabileceğini düşünüyor.

Bu bağlamda Üçlü Mekanizmaların Daimî Sekreterliği ve ilgili bakanlıkların, zirve kararlarının somut eylemlere dönüştürülmesi için daha aktif bir rol üstlenmesi gerekiyor.

Beşinci Kıbrıs-Yunanistan-Ürdün Üçlü Zirvesi çarşamba günü Amman'da yapıldı ve üç ülke, Orta Doğu ve Doğu Akdeniz'in Avrupa Birliği (AB) ve komşularının güvenliği ve istikrarı için önemini kabul etti.

Bir sonraki Zirvenin 2027'de Atina'da yapılması bekleniyor.

Güvenilir kaynaklar Kıbrıs Haber Ajansına (KHA) Lefkoşa’nın, üçlü iş birliğinin gerçek katma değer sağlayabileceği alanlarda ölçülebilir ilerleme kaydetmeyi hedeflediğini belirtiyorlar.

Bunlar arasında Kıbrıs Bölgesel Hava İtfaiye İstasyonu (CRAFS) gibi projeler, üç ülkenin kara ve deniz bağlantısına, elektrik şebekelerine, dijital koridorlara ve güvenli tedarik zincirlerine katkıda bulunma yeteneğiyle Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) çerçevesinde iş birliği, ayrıca geliştirilmiş iş birliği, bilgi paylaşımı, ortak eğitim, tatbikatlar ve hazırlık mekanizmaları yoluyla savunma ve güvenlik konuları yer alıyor.

Zirvenin bölge için kritik olan bir dönümde gerçekleşmesini Lefkoşa, Kıbrıs, Yunanistan ve Ürdün arasındaki üçlü iş birliğinin siyasi öneminin artması olarak değerlendiriyor.

Aynı kaynaklar bunun sadece diplomatik bir mekanizmanın devamı değil bölgesel istikrarın pratik iş birliği, ortak analiz ve istikrarlı iletişim kanalları gerektirdiğini anlayan üç devletin koordinasyonu olduğunu ifade ediyorlar.

Zirvenin Kıbrıs'ın AB Konseyi Başkanlığı sırasında ve Ürdün de dâhil olmak üzere bölgesel liderlerin katılımıyla Kıbrıs'ta düzenlenen gayriresmî Avrupa Konseyi zirvesinden birkaç hafta sonra gerçekleşmesinin, toplantıya ek bir Avrupa boyutu kazandırdığına da işaret ediliyor.

Söz konusu kaynaklar, Kıbrıs'ın Avrupa Konseyi Başkanlığı sıfatıyla, AB'nin Orta Doğu ve Doğu Akdeniz'i çevresel bir bölge olarak değil doğrudan stratejik ilgi alanı olarak ele alması gerektiğini vurguladığını bildirdiler. Bu çerçevede, Kıbrıs Cumhuriyeti, AB-bölgesel iş birliği için bir köprü görevi görmeyi hedefliyor.

Ürdün'ün güvenlik, göç, insani yardım yönetimi, ekonomik dayanıklılık ve siyasi diyalog gibi ortak zorlukların ele alınmasında değerli bir AB ortağı olması nedeniyle Kıbrıs, Ekim 2024'te Kıbrıs'ta düzenlenen MED9 Zirvesi ve Nisan 2026'da Kıbrıs'ta düzenlenen gayri resmi AB liderler zirvesi de dahil olmak üzere AB-Ürdün ilişkilerinin geliştirilmesini sürekli olarak destekliyor.

Ocak 2025'te 3 milyar avroluk bir mali paket (2025-2027) içeren AB-Ürdün Stratejik Ortaklığı'nın imzalanması bir dönüm noktası oldu.

 

Sivil Koruma ve İtfaiye Merkezi

--------

Üç ülke arasındaki iş birliği alanlarından biri de sivil koruma oluyor. Kıbrıs Haber Ajansına bilgi veren Kaynaklar, Kıbrıs Bölgesel Hava Yangın Söndürme İstasyonu'nun (CRAFS), Akdeniz Paktı ile bağlantılı olarak Avrupa-Akdeniz iş birliğinin somut bir örneği olabileceğini ve koordineli orman yangını müdahalesi, eğitim ve hazırlık için bölgesel bir merkez olarak işlev görebileceğini kaydettiler.

Bu girişim aynı zamanda Kıbrıs-Ürdün temeline de dayanıyor; çünkü Kıbrıs Cumhurbaşkanı'nın Ağustos 2023'te Ürdün'e yaptığı ikili ziyaret sırasında bu girişim en üst siyasi düzeyde görüşülmüş ve ardından iki ülkenin dışişleri bakanları tarafından AB'ne ortak mektup gönderilmişti.

Ürdün’ün Kıbrıs'ta konuşlandırdığı iki Air Tractor uçağı ve mürettebatı bulunuyor ve bu çerçevede eğitim, ortak eylemler ve sivil koruma girişimlerine daha fazla katılım aranıyor.

 

IMEC ve stratejik bağlantı

--------------

Zirve Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridorunu (IMEC) gelecekteki üçlü iş birliği alanı olarak vurgulama fırsatı da sağladı.

Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru, tedarik zincirleri, enerji güvenliği, dijital bağlantı ve Doğu Akdeniz'in jeopolitik rolüyle ilgili stratejik bir çerçeve olarak görülüyor.

Güvenilir Kaynaklar, "Kıbrıs, Yunanistan ve Ürdün, Orta Doğu'yu Avrupa'ya bağlayan doğal bir eksen oluşturabilir. Ürdün istikrarlı bir kara köprüsü, Yunanistan Avrupa'ya açılan kapı ve Kıbrıs ise Doğu Akdeniz'de Avrupa için bir referans noktası olarak görev yapabilir" diyorlar.

Üç ülkenin birlikte, Orta Doğu'yu Doğu Akdeniz üzerinden Avrupa'ya bağlayan jeopolitik ve coğrafi bir eksen oluşturabilir; kara ve deniz bağlantısına, elektrik şebekelerine, dijital koridorlara ve güvenli tedarik zincirlerine katkıda bulunabileceği düşünülüyor.

Bu bağlamda, Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides, ortaklarına 20-23 Mayıs tarihlerinde Hindistan'a yapacağı ziyaret hakkında bilgi verdi

Bu arada AB Konseyi Başkanlığı kapsamında Kıbrıs, girişimi teşvik etmek ve uygulanmasını hızlandırmak için destekleyici ülkeleri bir araya getirmek amacıyla "IMEC Dostları" grubunu da kurdu.

 

Savunma ve güvenlik

------------

Savunma ve güvenlik de terörizm, siber güvenlik, kriz yönetimi, kritik altyapının korunması ve bölgesel istikrarsızlık gibi konuları ele alan iş birliğinin temel unsurları olarak değerlendiriliyor.

İş birliğinin, istihbarat paylaşımı, ortak eğitim, tatbikatlar ve hazırlık mekanizmaları yoluyla güçlendirilebileceğine inanılıyor.

Ürdün'ün "Hephaestus" dâhil olmak üzere üçlü tatbikatlara katılımı, operasyonel güçlendirme için önemli kabul ediliyor.

Kaynaklar, Kıbrıs'ın, üzerinde anlaşmaya varılan girişimlerin daha hızlı ve daha pratik bir şekilde uygulanmasını hedefleyerek, ikili, üçlü ve AB düzeyinde Ürdün ile iş birliğini güçlendirmeye devam edeceğini vurguluyorlar.

KHA/MG/MHY/2026

Kıbrıs Haber Ajansı