Kıbrıs Enerji Düzenleme Kurumu (RAEK), Yunanistan-Kıbrıs-İsrail elektrik bağlantısı projesinin beklenen tamamlanma tarihinin bir yıl ertelenerek 1 Ocak 2031’e kaydırıldığını açıkladı. Kurum, Fransız yatırım şirketi Meridiam’ın Büyük Deniz Ara Bağlantısı (Great Sea Interconnector, GSI) şirketinin yüzde 66 hissesini satın almasına ilişkin Yunanistan Bağımsız Elektrik İletim Operatöründen (ADMIE) açıklama bekliyor.

RAEK Başkanı Polys Lemonaris, salı günü Temsilciler Meclisi Enerji Komisyonunda, ADMIE’ye 26 Ağustos 2026’da sorular içeren bir yazı gönderdiklerini, ancak henüz yanıt alamadıklarını söyledi.

Girit-Kıbrıs bağlantısının mülkiyet ve işletme izinlerinin ADMIE adına kalmaya devam ettiğini, projeyi de aynı kuruluşun yürüttüğünü belirtti. Meridiam’ın faal olmayan GSI şirketinin yüzde 66 hissesini aldığını, satın alma bedelinin ise bilinmediğini kaydetti.

RAEK’in sözleşme koşullarını ve mülkiyet yapısının sonuçlarını incelediğini söyleyen Lemonaris, kablonun yabancı sermayeli bir şirket tarafından işletilmesi hâlinde Kıbrıs’ın kontrolünün azalacağını belirtti. Ulusal güvenlik sorunlarının tespit edildiği durumlarda kısıtlamalar getirilmesine yönelik düzenleyici hükümler bulunduğunu aktardı.

Kıbrıs-İsrail bölümü için başvurunun da incelenmeye başladığını, dosyanın eksiksiz olup olmadığının kontrol edildiğini ve ardından İsrail’in düzenleyici kurumuyla ortak değerlendirme yapılacağını söyledi.

Girit-Kıbrıs bölümünde yaklaşık 900 kilometrelik güzergâhın 280 kilometresine deniz altı kablosu döşendiğini açıkladı. Üretilen 232 kilometrelik ek kablonun ise henüz döşenmediğini belirtti. Deniz araştırmalarının yaklaşık yüzde 40’ının tamamlanmadığını ve bunun yaklaşık altı ay süreceğini kaydetti.

Araştırma giderlerinin, 2024-2025 düzenleme dönemi için geçici olarak onaylanan 571 milyon avroluk sermaye harcamasına dâhil olduğunu belirtti. Deniz araştırmalarının güzergâh değişikliği gerektirebileceğini ve bunun maliyeti etkileyebileceğini söyledi.

Nihai maliyetin belirsizliğini koruduğunu vurgulayan Lemonaris, diğer ülkelerdeki bağlantı projelerinden edinilen deneyimin mevcut 1,9 milyar avroluk tahminin yetersiz kalabileceğini gösterdiğini belirtti. 

Projeye AB’den 657 milyon avro hibe ayrıldığını, maliyetin yüzde 63’ünün Kıbrıs’a, yüzde 37’sinin Yunanistan’a tahsis edildiğini aktardı. Hibenin AB’nin bir elektrik bağlantısına sağladığı en yüksek tutar olduğunu, ancak maliyet artışı durumunda ek finansmanın kesin sayılamayacağını söyledi. Bunun için resmî başvuru gerektiğini ve çabaların bakanlık düzeyinde yürütülmesinin beklendiğini belirtti.

Tarafların işletme giderlerini eşit paylaştığını kaydeden Lemonaris, bu giderlerin proje tamamlanana kadar yılda 2 milyon, işletme döneminde ise yılda 15,5 milyon avro olarak tahmin edildiğini söyledi.

Girit-Kıbrıs bölümü için 2025-2029 döneminde yılda 25 milyon avro, toplamda en fazla 125 milyon avro ödeme öngörüldüğünü belirtti. ADMIE’nin 2025 için 302 milyon avro gider talep ettiğini, RAEK’in belgelerle desteklenen 82 milyon avroyu onayladığını söyledi. Kalan giderlerin yeterince gerekçelendirilmesi hâlinde ödemenin değerlendirileceğini kaydetti.

Düzenleyici çerçevenin, projenin uygulayıcı kuruluşun kusuruyla sona ermesi durumunda zarar ve tazminatın hesaplanmasını öngördüğünü belirtti. Jeopolitik risk nedeniyle sona ermesi durumunda ise makul giderlerin ilgili düzenlemeler uyarınca paylaşılacağını söyledi.

Maliyet paylaşım oranının değiştirilmesi talebinin, artışın ADMIE’den kaynaklanmadığını gösteren güçlü gerekçelere dayanması gerektiğini vurguladı. Zorlu deniz tabanı koşullarının tek başına Kıbrıs’a ek maliyet getirmeyeceğini belirtti.

KHA/EG/NST/MHY/2026

Kıbrıs Haber Ajansı