Gelenek uzmanı Anna Tselepou’ya göre, Kıbrıs’ın yumuşak- yarı sert beyaz peyniri olan, ısıyla işlenmiş taze keçi veya koyun sütü, peynir mayası ve tuzdan yapılan ünlü Halitzia Tillyrias 2023’ten beri Avrupa Birliği’nin (AB) Coğrafi İşaret Ürünü (PGI) olarak tescil edilen ülke geleneğinin ve mutfak kültürünün önemli bir parçası oluyor.
Kıbrıs Haber Ajansına (KHA) konuşan Tselepou, Halitzia Tillyrias’ın basit tanımlamayla Yunan feta peyniri ile Kıbrıs hellimi arasında bir tür beyaz yarı sert peynir olduğunu söyledi.
Uzman Tselepou’ya göre, delikli olan Halitzia peynirinin ekşi bir tadı var. Anna Tselepou, olgunlaşıp buzdolabında uzun süre saklanabilen bu peynir, görünüm olarak büyük beyaz deniz çakıllarına benzediği için Kıbrıslıların bu peynire “çakıl” anlamına gelen “Halitzia” adını verdiğini belirtti.
Tillyria bölgesinde üretilen bu özel peynir 70 yılı aşkın bir süreden beri Pigainia köyünde, Elpida isimli bir kadın tarafından yapılıyor.
Mevsimlik bir ürün olan peynir, yaz aylarında çobanların topladığı sütten hazırlanıyor. Bu süt keçi veya koyunların bu dönemde buğdayın yeni hasat edildiği tarlalarda otlamasıyla elde edildiği kaydediliyor.
Yani, hayvanların Halitzia’nın yapıldığı sütü verebilmeleri için hasat artıklarını tüketmiş olmaları gerekiyor.
Tselepou bu koşullarda otlanan hayvanların sütünün kalitesi, bu peynirin mükemmel kalitesini ortaya çıkardığını ifade ediyor ve bu peynirin yapımının yaz sonuna kadar tamamlanması gerektiğini belirtiyor.
Bunun, nesilden nesle aktarılan bir uygulama olduğuna dikkat çeken Tselepou ayrıca, ilgili araştırma ve bölge halkının yaptığı mükemmel çalışmalardan sonra, 2023 yılında Halitzia Tillyrias’ın Avrupa Birliği'nin Coğrafi İşaretli Ürün (PGI) olarak tescil edildiğini ve "bunun ülkemizin ürünlerinin değerini koruyan bir ayrıcalık" olduğunu açıkladı.
Anna Tselepou bu peynirin zeytinyağı ve kekik serpildikten sonra salatalarda küçük parçalar hâlinde veya ekmekle birlikte tek başına yendiğini, son yıllarda modern şeflerin de bu peyniri yemeklerde kullanmaya başladıklarının görüldüğünü anlattı.
Tselepou, Kıbrıs ürünlerinin mevsimselliği ve yerelliğinin, onları rekabetçi hâle getirmenin ve böylece öne çıkıp ülkenin mutfak kültürüne katma değer sağlamanın tek yolu olduğunu vurguladı.
KHA/MG/MHY/2024
Kıbrıs Haber Ajansı