Kıbrıslı bilim insanı Constantinos Charalambous, sismik veriler kullanılarak uzay enkazının atmosferdeki yeniden girişi ve parçalanma sürecini izleyen bir yöntemi ele alan araştırma makalesinin ortak yazarı oldu. Makale bu hafta Science dergisinde yayımlandı.
Benjamin Fernando ve Constantinos Charalambous imzalı çalışmanın özetine göre, Dünya yörüngesinin giderek kalabalıklaşmasıyla birlikte, atmosfere yeniden giren uzay enkazlarının yarattığı riskler de sürekli artıyor. Araştırmacılar, kontrolsüz yeniden girişlere verilen tepkilerin hâlâ yetersiz olduğunu; çünkü atmosferde yanma sürecine giren uzay araçlarının konumunun güvenilir biçimde izlenemediğini belirtiyor. Bu durum, enkazın düşeceği bölgelerin doğru şekilde tahmin edilmesini güçleştiriyor.
Bilim insanları, çalışmalarında “minimum gradyanlı sismik ters çözüm (inversion) yöntemi” adını verdikleri bir tekniği tanıttı. Bu yöntem, atmosferde yanmakta olan bir uzay aracının yörüngesini, hızını, irtifasını, alçalma açısını, boyutunu ve parçalanma modelini kısa sürede tespit etmeye olanak sağlıyor.
Araştırmacılar, bu tekniği 2024 yılında Shenzhou‑15 uzay aracının yeniden girişine ilişkin açık kaynaklı veriler üzerinde denediklerini ve tahmin edilen rotanın oldukça güneyinde bir konum belirlediklerini kaydediyor.
Çalışmada ayrıca, zincirleme biçimde gerçekleşen çoklu parçalanma olaylarının ayrıntılı gözlemlerinin uzay enkazının nasıl dağıldığına dair önemli ipuçları sunduğu vurgulanıyor. Bu bulguların uzay durumsal farkındalığı ve enkaz tehlikesinin azaltılması açısından kritik öneme sahip olduğu ifade ediliyor.
KHA/NST/2026
Kıbrıs Haber Ajansı