Avrupa Parlamentosunun Kadın Hakları ve Cinsiyet Eşitliği Komitesi (FEMM), 1974’te Türk istila ve işgali sürecinde yaşananların Kıbrıs’taki kadın ve kız çocukları üzerindeki etkilerine ilişkin karar tasarısını çarşamba günü kabul etti. Tasarıda yasa dışı işgal kınanırken Türk askerlerinin adadan çekilmesi çağrısı yapıldı.
Metin, 28 kabul, 4 ret ve 1 çekimser oyla kabul edildi. Kararda ayrıca hesap verebilirlik, tazminat, mağdurların desteklenmesi ve kadınların barış süreçlerine etkin katılımı yönünde çağrılar yer alıyor.
Tasarıda, işgal ve devam eden askerî varlık ile Türk güçlerine atfedilen suçlar kınanırken, bunun Kıbrıs’taki kadın ve kız çocukları üzerindeki uzun vadeli etkilerine dikkat çekiliyor. Metinde çatışmayla bağlantılı cinsel şiddet, zorla yerinden edilme, ailelerin parçalanması, psikolojik travma, damgalanma ve sosyoekonomik sonuçlara atıf yapılıyor.
Kararda, cinsel şiddetin bir savaş aracı olarak kullanılmasının Cenevre Sözleşmelerinin ağır ihlâli olduğu vurgulanıyor; mağdurların ve ailelerinin tanınması, faillerin hesap vermesi ve kapsamlı destek sağlanması isteniyor.
Avrupa Birliği’nin (AB), Kıbrıs’taki Kayıp Kişiler Komitesine ve mağdurlara yönelik psikososyal destek, travma temelli danışmanlık ve kuşaklar arası travmayla mücadele programlarına verdiği desteğin artırılması çağrısı da metinde yer alıyor.
Ayrıca, Birleşmiş Milletler (BM) himayesinde Kıbrıs’ın yeniden birleşmesine yönelik müzakerelerin yeniden başlatılması ve tüm Türk askerlerinin adadan çekilmesi talep ediliyor. Avrupa Parlamentosu üyeleri, çözümün BM Güvenlik Konseyi kararları doğrultusunda iki toplumlu, iki bölgeli federasyon temelinde; adil, kapsamlı, sürdürülebilir ve demokratik olması gerektiğini vurguluyor.
Tasarıda, Kıbrıslı kadınların tüm barış süreçlerine tam, eşit ve etkin katılımı ile tazmin mekanizmalarının oluşturulması da öngörülüyor. Lefkoşa’da cinsel şiddet mağduru kadınlar anısına bir anıt inşa edilmesi girişimine ve mağdurların tanıklıklarının resmî olarak tanınmasına destek ifade ediliyor.
Bunun yanında, dünyanın farklı bölgelerinden ve özellikle Kıbrıs’tan çatışmalarda cinsel şiddet mağdurlarının katılacağı üst düzey bir kamu oturumu düzenlenmesi öneriliyor. Bu oturumla, mağdurların deneyimlerinin AB’nin kurumsal çerçevesinde tanınması ve 1974'teki istilânın ciddiyetinin vurgulanması hedefleniyor.
Raportör Eleonora Meleti, kararın ardından yaptığı açıklamada, Kıbrıs meselesinin uluslararası hukuk ve Avrupa değerleriyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirterek, “Kıbrıslı kadınların ve kız çocuklarının acısı ile direnci artık Avrupa düzeyinde tanınıyor” dedi. Meleti, 2025’te komitenin Kıbrıs’a yaptığı ziyaretin ardından mağdurların deneyimlerinin Avrupa politikalarına yansıtılmasının hedeflendiğini kaydetti.
Kıbrıslı Avrupa Parlamentosu üyesi Loukas Fourlas ise oylamayı “tarihî bir gün” olarak nitelendirerek, 1974’te tecavüze uğrayan yüzlerce kadın için bunun bir “adalet günü” olduğunu söyledi. Fourlas, Avrupa Birliği’nin “unutmadığını” ve sorumluların yıllar sonra dâhi hesap vermesi gerektiğini ifade etti.
Karar tasarısının, Avrupa Parlamentosunun Genel Kurulunda ilerleyen dönemde görüşülerek oylanması bekleniyor.
KHA/CPI/NST/MHY/2026
Kıbrıs Haber Ajansı