Doğu Akdeniz’de barış ve iş birliğini destekleyen sağlık diplomasisi ile Kıbrıs ve Yunanistan’ın karşı karşıya olduğu demografik sorunlar, Kıbrıs Avrupa Üniversitesinde Hipokrat Haftası – Hipokrat Okulu 2026 kapsamında düzenlenen konferansta ele alındı.
Kıbrıs Haber Ajansına (KHA) ulaşan bilgilere göre, “Çağın Zorlukları” başlıklı konferansta Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides’i temsilen konuşan Sağlık Bakanı Neophytos Charalambides, halk sağlığını korumanın uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesini gerektiren ulusal bir sorumluluk olduğunu belirtti.
Charalambides, ülkelerin sağlık krizlerine hazırlığının, bilimsel bilgiye erişiminin ve sağlık hizmetlerinin yeterliliğinin kısmen birlikte hareket etme kapasitelerine bağlı olduğunu söyledi. Zamanında bilgi paylaşımı, ortak araştırmalar, sağlık çalışanlarının eğitimi ve eş güdümlü acil durum hazırlığının güvenliği artırabileceğini ve bilimsel bilgiden daha iyi yararlanılmasını sağlayabileceğini kaydetti.
Doğu Akdeniz’de bir Avrupa Birliği (AB) üyesi olan Kıbrıs için Avrupa ve uluslararası mekanizmaların yanı sıra üniversiteler arası ortaklıkların bölge ülkeleriyle ilişkileri geliştirme fırsatı sunduğunu ifade etti.
Sağlık alanındaki iş birliğinin tek başına çatışmaları çözemeyeceğini belirten Bakan, siyasi görüş ayrılıklarının bulunduğu durumlarda bile sağlığın ortak bir zemin oluşturabileceğini, güvenin gelişmesine ve insan hayatının korunmasının ortak öncelik olarak kalmasına katkı sağlayabileceğini söyledi.
Nüfusun yaşlanması ve doğum oranlarının düşmesinin sağlık hizmetlerine etkilerine de değinen Charalambides, daha uzun yaşamın sağlıklı ve bağımsız bir hayatla desteklenmesi gerektiğini vurguladı. Koruyucu sağlık hizmetleri, kronik hastalıkların yönetimi, rehabilitasyon ve uzun süreli bakım arasında bağlantı kurulmasının önemine işaret etti.
Ailelere destek, üreme sağlığı hizmetleri ve anne çocuk bakımının konut, istihdam ve çocuk bakımı politikalarıyla birlikte ele alınması gerektiğini belirtti. Demografik değişimlerin sağlık çalışanlarının sayısı, eğitimi ve meslekte tutulması için uzun vadeli planlama gerektirdiğini ekledi.
Demografik sorunlar
----------------
Kıbrıs Başpiskoposu Georgios, Michalis Spyrou tarafından okunan konuşmasında adadaki düşük doğum oranını 1974 sonrası durumla ilişkilendirdi.
“Nüfusun en azından kendini yenileyememesi çok büyük tehlikeler yaratıyor” diyen Georgios, Kıbrıslı Rumların kendi yurtlarında azınlık hâline gelebileceği uyarısında bulundu. Özellikle çok çocuklu ailelere desteğin artırılmasını ve gençleri aile kurmaya teşvik edecek önlemler alınmasını istedi. Kıbrıs Kilisesinin üç veya daha fazla çocuklu ailelere yönelik destek programına da değindi.
Lefkoşa Belediye Başkanı Charalambos Prountzos, sağlık altyapısından daha iyi yararlanılması ve uzmanlık hizmetlerine erişimin artırılması dâhil, Kıbrıslı Rumlar ile Kıbrıslı Türkler arasında tıbbi iş birliğinin geliştirilmesini önerdi.
Prountzos, Kıbrıs nüfusunun son 20 yılda yüzde 30,4 arttığını, doğal nüfus değişimi negatif seyrederken büyümenin neredeyse tamamının göçten kaynaklandığını söyledi. Bunun sağlık altyapısı ve personeli üzerindeki baskıyı artırdığını, farklı kültürel geçmişlerden gelen kişiler arasında iletişimi daha gerekli hâle getirdiğini belirtti.
Yaklaşık 84 yıllık yaşam beklentisinin, yaşlılıkta insan onuruna yakışır yaşam koşulları, uygun bakım, fiziksel ve ruhsal iyilik hâliyle desteklenmesi gerektiğini kaydetti.
Atina Tabipler Birliği ve Dünya Hipokrat Hekimler Enstitüsü Başkanı George Patoulis, demografik sorunu Kıbrıs ile Yunanistan’ın iş birliğini gerektiren ulusal ve Avrupa ölçeğinde bir mesele olarak nitelendirdi. İki ülkenin köklü tıbbi bağlarına değinen Patoulis, Hipokrat Haftası’nın dünya genelindeki 40 üniversitenin tıp öğrencilerini ve mezunlarını onurlandırdığını söyledi.
Kıbrıs Tabipler Birliği Başkanı Petros Agathangelou, çatışma ve güvensizlik ortamlarında da insan hayatının korunması için uluslararası iş birliğinin şart olduğunu vurguladı. Doğu Akdeniz’de bilimsel iş birliğinin tıp etiği ve hastaların ihtiyaçları doğrultusunda yürütülmesi gerektiğini belirtti. Aile yaşamını desteklerken kişilerin üremeyle ilgili kararlarını özgürce verebilmesine saygı gösteren, bilimsel kanıtlara dayalı demografik politikalar çağrısında bulundu.
Dünya Hipokrat Hekimler Enstitüsü Başkan Yardımcısı Konstantinos Pantos, doğurganlık eğitiminin koruyucu hekimliğin bir parçası olması gerektiğini söyledi. Sosyal ve ekonomik etkenlerin aile kurma yaşını geciktirdiğini, ancak biyolojik sınırların değişmediğini belirtti. Yardımcı üreme yöntemlerinin yaşa bağlı tüm sınırlamaları aşamayacağını kaydederek bireylere baskı yapılmadan erken tanı, doğurganlığın korunması ve hem erkek hem kadın doğurganlığının ele alınmasının önemini vurguladı.
Sağlıkta uluslararası iş birliği
-------------------------
BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Özel Temsilcisi ve BM Kıbrıs Barış Gücü (UNFICYP) Başkanı Khassim Diagne, sağlığın insanları ve ülkeleri bir araya getirerek diyalog, güven ve ortak hareket için fırsatlar yaratabileceğini söyledi. BM’nin dayanışma, iş birliği ve sağlık hizmetlerine eşit erişimi destekleme rolüne dikkat çekti.
Kıbrıs Avrupa Üniversitesinin tıp, sağlık ve yaşam bilimleri alanındaki kıdemli stratejik danışmanı Elizabeth Johnson, üniversitenin ve Kıbrıs’ın 2027’de Lefkoşa’da “Daha İyi Sağlık İçin Hep Birlikte” adlı uluslararası konferansa ev sahipliği yapacağını açıkladı. Konferans, sağlık çalışanları arasında meslekler arası eğitim ve iş birliğine odaklanacak.
Kos merkezli Uluslararası Hipokrat Vakfı Başkan Yardımcısı Stefanos Geroulanos, tıbbın bilimsel bir meslek olmasının yanı sıra etik, sorumluluk ve insan hayatına saygıya dayanan insani bir görev olduğunu belirtti. Vakfın Hipokrat Botanik Bahçesi’nde, Hipokrat Külliyatı’nda adı geçen ve antik Yunan tıbbında kullanılan 240 bitkinin bulunduğunu söyledi.
Hipokrat Haftası, Kos’taki antik Asklepieion’da düzenlenecek Hipokrat Yemini töreniyle sona erecek.
KHA/NST/2026
Kıbrıs Haber Ajansı