Hükûmetin Yaşlılar için Ulusal Strateji ve Ulusal Eylem Planının yanı sıra Kıbrıs'ta yaşlıların desteklenmesine yönelik geçici tedbirleri hayata geçirme kararı, Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides tarafından cuma günü Cumhurbaşkanlığı Sarayında Yaşlılar Gözlemevi tarafından düzenlenen Aktif, Sağlıklı ve Onurlu Yaşlanma konulu Avrupa Siyasî Konferansında yaptığı konuşmada açıklandı. Konferans Kıbrıs'taki Avrupa Parlamentosu Ofisi tarafından ortaklaşa düzenlendi.
"Devlet olarak son yıllarda önemli adımlar attık, ancak bu - ve kesinlikle dürüst olmalıyız - gurur duyabileceğimiz bir alan değil" diyen Cumhurbaşkanı, daha yapılması gereken çok şey olduğunu ve Hollanda'yı örnek göstererek AB üye devletlerinin uygulamalarının üzerine inşa edilmesi gerektiğini vurguladı.
Göreve geldikten kısa bir süre sonra yaşadığı en tatsız deneyimlerden birine değinen Cumhurbaşkanı, Limasol Genel Hastanesi'nin patoloji servisine yaptığı ziyarete atıfta bulunarak, buradaki görüntünün bir huzurevini andırdığını söyledi. Katılımcılara "Bu sorunlarla gerçekten mücadele etmek istiyorsak bütüncül bir yaklaşıma ve kesinlikle herkesin iş birliğine ihtiyacımız var" dedi.
AB'de ortalama yaşam süresindeki artışın etkisine ilişkin bir farkındalık olduğunu söyleyen Cumhurbaşkanı, bunun doğum oranlarındaki düşüşün etkisiyle iç içe olduğunu belirtti. Kıbrıs'ın doğum oranı açısından sadece %1 ile son AB ülkeleri arasında yer aldığına dikkat çekerek, nüfusun her 25 yılda bir yenilenmesi için bu oranın %2'yi aşması gerektiğini söyledi. Cumhurbaşkanı Christodoulides, "Küçük bir ülkenin, işgal altındaki bir ülkenin, göç sorunu gibi çok ciddî bir sorunla yüzleşmek zorunda olan bir ülkenin karşılaştığı zorlukları anlıyorsunuz" dedi.
Cumhurbaşkanı şunları vurguladı:
"Diğer üye ülkelerle iş birliği içerisinde, elimizdeki verilere dayanan ve modern toplumun ihtiyaçlarını karşılayan politikaların benimsenmesini teşvik ediyoruz." Cumhurbaşkanı Bakanlar Kurulu kararının ardından Üçüncü Yaş ve Aktif Yaşlanma için Ulusal Strateji ve Eylem Planı'nın geliştirilmesine devam edildiğini, Sosyal Refah Müsteşarlığının koordinasyon organı olduğunu ve ilgili tüm bakanlıkların yanı sıra örgütlü yaşlı gruplarının da katılım sağladığını belirtti. "Amacımız, diğerlerinin yanı sıra, sosyal içerme, sağlıklı yaşlanma, kapsayıcılık, sosyalleşme, kaliteli destek ve bakım hizmetleri için sürdürülebilir uygulamalar geliştirmektir".
Cumhurbaşkanı Christodoulides, bu arada yaşlıları ara tedbirlerle desteklemek için harekete geçildiğini söyledi. Bunlardan biri, ilgili Sosyal Güvenlik Servisleri tarafından tüm ödenek ve yardımların zamanında ödenmesi.
Christodoulides, 65 yaşında emekli olanların ilk emekli maaşı ödemelerini sadece 30 gün içinde aldıklarını ve 2023 yılı sonuna kadar aynı durumun tüm yeni emekliler için geçerli olacağını belirtti.
Ayrıca, huzurevlerinin yüksek maliyetlerini karşılayamayanlar için yemeğin bir kısmını sübvanse etmeyi amaçlayan özel bir Uzun Süreli Bakım Sübvansiyon Programının teşvik edildiğini söyledi. Aynı zamanda, Sağlık Bakanlığı tarafından tüm huzurevlerinin denetimlerinin güçlendirilmesi yönünde bir karar alındığını söyledi.
Cumhurbaşkanı, yaşlılar için özel bir toplu taşıma hizmetinin sağlanmasının teşvik edildiğini, Ulaştırma Bakanlığı tarafından bir pilot uygulama yapıldığını ve bunun evrensel uygulama için değerlendirileceğini sözlerine ekledi.
Ayrıca hükûmetin emeklilik sistemi reformunu teşvik edeceğini ve 2024 yılının Çalışma Bakanının rehberliğinde belirli bir yol haritası ile bir hazırlık yılı olacağını belirtti.
Christodoulides, AGE Platform Europe Başkanı ve bu konuyla ilgilenen milletvekillerini selamlayarak, onların varlığının Devletin Avrupa Bakım Stratejisi, uygun fiyatlı ve yüksek kaliteli uzun süreli bakıma erişime ilişkin Konsey Tavsiye Kararı ve Birleşmiş Milletler Sağlıklı Yaşlanma On Yılı gibi Avrupa ve uluslararası girişimleri destekleme çabalarını güçlendirdiğini belirtti.
Karpaz Piskoposu Christoforos, Kıbrıs Başpiskoposu George adına yaptığı selamlama konuşmasında, 21. yüzyılda bilimsel, teknolojik, tıbbî, yasal, ekonomik ve sosyal ilerlemeler temelinde, yaşlı insanlarımızın artık günlük yaşamlarında yaşlı oldukları için istismar, ihmal, ekonomik sömürü ve ırkçı davranış gibi sorunlarla karşılaşmak zorunda kalmamaları gerektiğini söyledi.
Katılımcıları selamlayan Kıbrıs Üçüncü Yaş Gözlemevi Başkanı Demos Antoniou, Konferansın yaşlıların haklarını savunmak ve yaş ırkçılığını durdurmak için bir eylem çağrısı olması dileğini ifade etti.
Tartışmalar aracılığıyla "yaşlı insanların derin kişisel deneyimlerinden makroekonomik eğilimlere ve uzman zorunluluklarına kadar nüfusun yaşlanmasının çok yönlü dinamiklerini araştırdığını" sözlerine eklerken, diğer üye devletler için iyi bir uygulama olacağına olan inancını dile getirdi.
Önümüzdeki on yıllarda Kıbrıs'ın toplam nüfusunun %30'unun ileri yaştaki insanlardan oluşacağının öngörüldüğüne dikkat çekerek, bunun benzeri görülmemiş zorluklar ve aynı zamanda benzersiz fırsatlar yarattığını belirtti.
Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı ve Demokrasi ve Demografiden sorumlu Komiser Dubravka Šuica, Kıbrıs'taki etkinliğin önemli bir demografik değişim yaşadığımız bir dönemde gerçekleştiğini söyledi.
Yetkili, "her zamankinden daha uzun ve sağlıklı bir yaşam sürüyoruz. Demografik değişim söz konusu olduğunda, bazılarımızın yetiştiği toplumdan çok farklı bir toplum için yeni bir vizyona ihtiyacımız var" dedi ve bugün 60 yaşında olan bir kişinin 20 yıl önce 60 yaşında olan bir kişiden çok farklı olduğunu sözlerine ekledi. Politika oluştururken bu gerçeği göz önünde bulundurmalıyız" dedi.
"Bu nedenle yaşlanma hakkında konuşma şeklimizi değiştiriyoruz. Yaşlıların bakımı için daha fazla enerji harcanması gerekli" diyen yetkili "Sağlıklı ve aktif uzun ömürlülüğe yatırım yapmalıyız- önleme tedaviden daha iyidir. Bu, ekonomik ve demografik potansiyele katkıda bulunacaktır. Onurlu bir şekilde yaşlanmak yaklaşımımızın merkezinde yer almaktadır. Toplumumuzun yaşlı üyeleri demokratik, ekonomik ve sosyal büyümemiz için gerekli olan bir varlıktır" diye ekledi.
AGE Platform Europe Genel Sekreteri Maciej Kucharczyk, etkinliğin her yaştan bir toplumun yaratılmasına büyük katkı sağlayacağını söyledi.
Kucharczyk, Avrupa'da 65 yaş üstü insanların üçte birinden fazlasının agizm ile hedef alındıklarını bildirdiklerini söyledi ve yaşlı insanların ücretli veya gönüllü çalışma, bakım, siyasî katılım, bilgi paylaşımı gibi farklı şekillerde topluma ve ekonomiye katkıda bulunabileceklerini ve bulunduklarını sözlerine ekledi.
Yaş eşitliğini teşvik etmek için güçlerimizi her zamankinden daha fazla birleştirmeliyiz ki bu da AB'nin eşitlik birliği hedeflerinin gerçekleşmesini kolaylaştıracağını belirten yetkili komisyonu ve üye ülke hükûmetlerini, yaşlanmanın ele alınış biçiminde tutarlılık sağlayacak Yaş Eşitliği Stratejisini kabul etmeye çağırdı.
Kıbrıs Avrupa Parlamentosu Başkanı Andreas Kettis, "yaşlanmanın bir refah ve esenlik dönemi hâline gelmesi gerektiğini" söyledi.
Konferansın Cumhurbaşkanı’nın himayesinde düzenlenmesinin, hükûmetin aktif, sağlıklı ve onurlu yaşlanma konusuna verdiği önemi ve kararlılığı gösterdiğini belirtti.
Bu konunun AB üye devletlerinin modern toplumları için giderek artan bir endişe kaynağı olduğuna dikkat çekti.
Kettis, "Avrupa Parlamentosu'nun, aktif, sağlıklı ve onurlu yaşlanmaya sadece izin vermekle kalmayıp öncelikle bunu sağlayan koşulların hâkim kılınması yönündeki bu asil hedefi desteklemedeki belirleyici rolünün altını çizmek isterim" dedi.
Kettis, amacın "yaşlılığın Avrupa Kıbrıs'ındaki her vatandaş için bir refah ve esenlik dönemi haline gelmesini sağlayacak gerekli koşulları yaratmak olması gerektiğini" belirterek, bunun önceki nesillere karşı bir borç olduğunu kaydetti.
KHA/NST/MHY/2023
Kıbrıs Haber Ajansı