Yeni Mecliste sandalye kazanan partiler; sandığa gitmeyen seçmenler ve baraj altında kalan ittifaklara verilen oylar da dikkate alındığında, toplam kayıtlı seçmenlerin yalnızca yüzde 54,3’ünü temsil ediyor. Kıbrıs Haber Ajansına (KHA) konuşan Kıbrıs Teknoloji Üniversitesinde görevli Öğretim Üyesi Dr. Vicky Triga, bu tabloyu bir "demokratik gedik" olarak nitelendirerek, Mecliste temsil edilmeyen bu kitlenin bir sonraki seçimlerin sonucunu belirleyebilecek kritik bir çoğunluk oluşturduğuna dikkat çekti.

Yüzde 33’e ulaşan sandığa gitmeme oranı ve Meclise giremeyen diğer ittifakların aldığı toplam 62 binden fazla oy göz önünde bulundurulduğunda, seçmenlerin gerçek temsil oranının oldukça düşük seviyelerde kaldığı görülüyor.

Detaylara bakıldığında, kayıtlı 569.182 seçmenden 380.851’i sandığa giderken, geçerli oy sayısı 372.060 olarak kayıtlara geçti. Yeni Mecliste temsil hakkı kazanan partiler ise toplamda 309.438 oy aldı.

Aralarında tarihî EDEK’in yanı sıra anketlerde yüksek oy oranlarına ulaşacağı öngörülen yeni kurulan Volt gibi partilerin de bulunduğu ve barajı aşamayan siyasi oluşumlar, toplamda 62.622 oy aldı. Ancak bu oylar yeni Mecliste temsil imkânı bulamadı.

Sandığa gitmeme oranı

------------

Bu genel seçimlerde katılım oranı 2021 yılına kıyasla artış gösterse de sandığa giden vatandaşların oranı hâlâ oldukça düşük bir seviyede seyrediyor. Kayıtlı her üç seçmenden biri sandığa gitmemeyi tercih etti. Tam olarak 188.391 seçmen oy kullanma hakkını yerine getirmedi.

Dr. Vicky Triga, sandığa gitmeme eğilimini "sistemsel" bir durum olarak nitelendirerek, vatandaşların kendilerini partilere yakın hissetmediğini, "kafa karışıklığı veya memnuniyetsizlik" yaşadığını ve bu durumun sandığa yansıdığını ifade etti.

Katılımın 2021’e göre az da olsa artmış olmasına rağmen, "2021’de salgın hastalık koşullarının ve özel şartların olduğunu unutmamak gerekir," diyen Triga, sandığa gitmeme eğiliminin vatandaşlardaki ilgisizliği ve "hiçbir yere ait hissetmiyorum, beni temsil edecek kimseyi bulamıyorum" düşüncesini yansıttığını dile getirdi.

Dr. Vicky Triga, bunun sadece genel seçimlerde değil, pek çok seçimde gözlemlenen ve üzerinde durulması gereken "kademeli bir sandığa gitmeme eğilimi" olduğunu vurguladı.

Seçmen kütüğüne otomatik kaydın 1 Temmuz 2027’den itibaren yürürlüğe gireceği ve bu durumun, kayıt yaptırmayan genç nüfusun da eklenmesiyle sandığa gitmeme oranlarını daha da artıracağı yönündeki tespiti değerlendiren Dr. Vicky Triga şunları ekledi: "Kişinin seçmen kütüğüne kendi isteğiyle kaydolması kişisel bir bağlılığı ve katılım iradesini gösterir. Bu işlem otomatik hâle geldiğinde, sandığa gitmeme oranının daha da artabileceğini düşünüyorum."

Meclis dışında kalan partiler

--------------------

Geçerli oyların neredeyse yüzde 17’sini alan çok sayıda parti Meclis dışında kaldı. Dr. Vicky Triga, bir vatandaşın sesinin Mecliste karşılık bulmamasının bir "demokratik gedik" olduğunu belirtti. Mecliste temsilcisi bulunmayan seçmenlerin, bir sonraki seçimlerde kazananı belirleyecek kritik bir kitleyi oluşturduğuna dikkat çekti.

Ülkenin siyasi tarihinde 1970 yılından bu yana kesintisiz olarak Mecliste temsil edilen köklü EDEK, tarihinde ilk kez Meclis dışında kaldı. Geçerli oyların yüzde 3,3’üne tekabül eden 12.099 oy alan parti, ikinci dağıtıma katılabilmek için gerekli olan yüzde 3,6’lık barajı aşamadı.

"Aktif Vatandaşlar - Kıbrıslı Birleşik Avcılar Hareketi" (Energoi Polites - Kinima Enomenon Kyprion Kynigon) yüzde 3,2 oy oranı ve 11.890 oyla yüksek bir oran elde etmesine rağmen Meclise giremedi. DIPA ise 11.693 oy (yüzde 3,1) alarak temsil hakkını kaybetti. Anketlerde yeni Mecliste sandalye kazanacağı öngörülen Volt, 11.487 oyla (yüzde 3,1) barajın altında kaldı.

2001 yılından bu yana kesintisiz olarak Mecliste yer alan Ekologlar Hareketi (Kinima Oikologon) ise yalnızca yüzde 2 oy alarak 7.264 oyda kaldı. Yeni kurulan DEK 2.628 oy (yüzde 0,7), "Sikou Pano" 1.897 oy (yüzde 0,5), "Agronomos" 1.044 oy (yüzde 0,3), "Demokratiki Allagi" ise 1.020 oy (yüzde 0,3) aldı.

Daha küçük siyasi oluşumlar 500 oyun altında kalırken, en düşük oyu 33 oyla "Laikos Agonas" aldı. Bağımsız adaylar arasında en yüksek oyu 194 oyla Kyriakos Savva alırken, en düşük oyu ise sadece 14 oyla Konstantinos Mavrommatis elde etti.

Dr. Vicky Triga, "Bu aşamada asıl muhalefet bu kitle. Meclis dışında kalan partilerden değil, onların seçmenlerinden bahsediyorum. Bu kitle, bir sonraki seçimlerde 'kararsızlar' olarak karşımıza çıkabilecek ve sandığa gitmeleri hâlinde seçimin galibini belirleyecek önemli bir gruptur," diye konuştu.

Meclis dışındaki seçmen oranını azaltmak için seçim sisteminin değişmesi gerekip gerekmediği yönündeki soruyu yanıtlayan Dr. Vicky Triga, yüzde 3,6’lık barajın büyük partiler tarafından yasalaştırıldığını hatırlattı: "Mesele şu ki, gücü elinde bulunduran kuralları da kendi belirliyor. Güç onlarda olduğu için oyunun şartlarını kendileri koyabiliyor."

Seçim sistemi ve tercihli oy (yatay oy kullanma) konularının tartışmaya açılmasının faydalı olabileceğini belirten Dr. Vicky Triga, bunun için farklı bir siyasi olgunluğa ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Son olarak, seçim sonuçlarının siyasi söylem ve ideolojinin önemini bir kez daha ortaya koyduğunu vurgulayan Dr. Vicky Triga, "Yasama organını belirleyen bir seçime ideolojiniz olmadan giremezsiniz. Sadece popülist söylemlerle seçmeni çekemezsiniz. Siyasi sistemler ve liberal demokrasiler modernize olurken, seçmenler de modernize oluyor. Vatandaşlar artık partilerin kendisinden çok daha eleştirel ve ilerici bir duruş sergiliyor," diyerek sözlerini tamamladı.

KHA/MC/NST/MHY/2026

Kıbrıs Haber Ajansı