Avrupa Birliği, “Karşı Karşıya Olduğumuz Tehditler ve Sınamalar: AB'nin Stratejik Ortam Değerlendirmesi” başlıklı Ortak Anlayış belgesinde Kıbrıs sorununun çözümüne öncelik verdi. Geçtiğimiz pazartesi, Dışişleri Konseyi toplantısında 27 üye ülkenin dışişleri bakanları tarafından görüşmesiz madde olarak onaylanan belgede, AB’nin Türkiye’den iyi komşuluk ilişkilerine açık bir bağlılık göstermesini ve her türlü güç kullanma tehdidini reddetmesini hâlâ beklediği vurgulandı.
Doğu Akdeniz’e ilişkin bölümde, Kıbrıs Haber Ajansının (KHA) ulaştığı metinde, bölgenin AB’nin güvenliği ve istikrarı açısından stratejik öneme sahip olduğu, bunun yanında “önemli fırsatlar ve ciddi sınamalar sunduğu” ifade ediliyor. AB hem kendi çıkarlarını hem de üye devletlerinin çıkarlarını korurken, bölgedeki ortaklarını uluslararası hukuk ve AB müktesebatına tam uyum içinde iş birliği ve ortaklık çerçevelerine katılmaya teşvik etmeli. Ayrıca, Nisan 2024 Avrupa Konseyi sonuçları doğrultusunda Türkiye ile kademeli, orantılı ve geri döndürülebilir bir şekilde karşılıklı yarar temelinde ilişkiler geliştirilmesinin AB’nin stratejik çıkarı olduğu belirtiliyor.
Belgede, Türkiye’nin yapıcı katılımının, pek çok iş birliği alanının ilerlemesi açısından kritik önemde olduğu vurgulanıyor. Bu bağlamda AB, Türkiye ile iş birliğini güçlendirmek amacıyla Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik müzakerelerin yeniden başlatılmasına ve ilerletilmesine özel önem atfediyor. Türkiye’ye ilişkin bölüm, “AB, Türkiye’den iyi komşuluk ilişkilerine açıkça bağlılık göstermesini ve her türlü güç kullanma tehdidini reddetmesini hâlâ beklemektedir” ifadesiyle son buluyor.
Doğu Akdeniz’in daha geniş çevresi için metin, AB’nin Akdeniz havzası ve Güney Komşuluk bölgesinin istikrarı, güvenliği ve ekonomik kalkınmasında doğrudan ve hayati çıkarı olduğunu vurguluyor. Avrupa-Akdeniz ortaklığının güçlendirilmesi, Güney Akdeniz’deki ortaklarla ekonomik bağların, siyasi ilişkilerin ve güvenlik iş birliğinin artmasıyla hem ortak fırsatlar yaratılacağı hem de ortak sınamalarla mücadele edileceği belirtiliyor. Bu hedef, AB için stratejik bir öncelik olarak tanımlanıyor.
Stratejik belge, AB’nin iç güvenliği dâhil olmak üzere güvenlik, ekonomik güvenlik, uzay, deniz güvenliği ve denizaltı kablolarının korunması gibi alanlarda hazırlık seviyesini kapsıyor. Belgede yapılan güncellemeler, değişen dış güvenlik ortamını ve AB’nin güvenlik aktörü olarak rolüne dair anlayıştaki dönüşümü yansıtıyor.
Belgenin hazırlanma süreci, AB devlet ve hükûmet başkanlarının mart ayındaki Avrupa Konseyinde, 2022’de AB’nin Stratejik Pusulası çerçevesinde kabul edilen Ortak Anlayış metninin yenilenmesi yönünde verdikleri siyasi talimatla başladı. Metin, Siyasi ve Güvenlik Komitesi (SGB) düzeyindeki görüşmelerde şekillendi ve mayıs ayındaki Dışişleri Konseyinde AB Dış Eylem Servisi tarafından istişareye sunuldu. Daha sonra üye devletler tarafından zenginleştirilen belge, geçtiğimiz ay sonunda AB Daimî Temsilcileri tarafından, pazartesi günü yapılan Dışişleri Konseyi toplantısının hazırlıkları çerçevesinde değerlendirildi.
KHA/EK/NST/MHY/2026
Kıbrıs Haber Ajansı