Avrupa Birliği’nin (AB) Uyum Politikası Programı “THALIA 2021-2027” kapsamında ortak finanse edilen yaklaşık 95 milyon avroluk yatırımla Kıbrıs elektrik altyapisinin kritik bölümlerinin yenilenmesi ve güçlendirilmesi hedefleniyor. Yatırımın, yenilenebilir enerji kaynaklarının (YEK) ve enerji depolama sistemlerinin şebekeye daha fazla entegre edilmesine, ayrıca yenilenebilir enerji üretimindeki kesintilerin azaltılmasına katkı sağlaması bekleniyor.

Maliye Bakanlığı Kalkınma Genel Müdürlüğünün açıklamasına göre projelerin Aralık 2029’a kadar tamamlanması öngörülüyor. Çalışmalar, enerji dönüşümü ve YEK kullanımındaki artışın yarattığı ihtiyaçlara yanıt verebilmesi için mevcut elektrik şebekesinin kritik bölümlerinin modernizasyonunu ve güçlendirilmesini kapsıyor.

Yatırım çerçevesinde mevcut altyapı ve tesislerde hedefli iyileştirmeler yapılacak, şebekenin kapasitesini ve esnekliğini artırmak amacıyla yeni ve ileri teknoloji altyapı ile sistemler kurulacak. Söz konusu müdahalelerin, enerji dönüşümü için gerekli diğer yatırım ve önlemler açısından önemli bir temel oluşturacağı belirtiliyor.

Trafo merkezleri yenilenecek, dijitalleşme çabası desteklenecek

---------------------------

Projenin önemli ayaklarından birini, mevcut iletim trafo merkezlerinin modernize edilmesi ve enerji talebinin yüksek olduğu bölgelerde yeni ana trafo merkezlerinin kurulması yoluyla Elektrik İletim Sisteminin güçlendirilmesi oluşturuyor.

Strovolos, Orounta, Akoursos, Papakosta, Ypsonas ve Mari’deki iletim trafo merkezleri ile Laniteio Ana Trafo Merkezi yenilenecek. Ayrıca Limasol Yeni Limanı’nda yeni bir Ana İletim Trafo Merkezi kurulacak.

Çalışmalar kapsamında yeni güç transformatörleri, yüksek ve orta gerilim şalt ekipmanları ile modern koruma ve uzaktan kontrol sistemleri devreye alınacak. Böylece iletim kapasitesinin artırılması, darboğazların azaltılması ve elektrik arzının güvenilirliği ile güvenliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

İletim Şebekesinin dijital dönüşümü de modern dijital ekipman ve akıllı şebeke teknolojileriyle desteklenecek.

Orta Gerilim Dağıtım Şebekesinde gelişmiş SCADA/ADMS sistemlerinin kurulması, Ulusal Dağıtım Kontrol Merkezinin oluşturulması ve dağıtım trafo merkezlerinin uzaktan izleme ve kontrol imkânlarıyla modernize edilmesi öngörülüyor.

Dağıtım Sistemi için ayrıca fiber optik ağ kurulacak. Bu ağ, akıllı sayaçlar ile uzaktan izlenen ve kontrol edilen dağıtım trafo merkezlerinden gelen ve bu sistemlere gönderilen veriler dâhil olmak üzere, şebekenin dijitalleşmesi ve otomasyonu için gereken büyük miktardaki verinin güvenilir biçimde aktarılmasını sağlayacak.

İletim ve Dağıtım Şebekelerinin dijital dönüşümünü ve enerji dönüşümünü desteklemek amacıyla modern bir Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ortamı da geliştirilecek.

YEK üretimindeki kesintilerin azaltılması hedefleniyor

-------------------------------

Yapılacak çalışmaların, ilave YEK ve enerji depolama sistemlerinin şebekeye entegrasyonu için daha elverişli koşullar yaratması ve özellikle fotovoltaik sistemlerden üretilen elektriğin kesintiye uğratılmasına yol açan koşulların zaman içinde azaltılmasına katkı sağlaması bekleniyor.

Bununla birlikte, yalnızca şebeke iyileştirmelerinin sorunu tamamen ortadan kaldırmasının mümkün olmadığına dikkat çekiliyor. Kesintilerin daha fazla azaltılması, enerji depolama sistemlerinin geliştirilmesine, ek altyapı yatırımlarına ve önümüzdeki yıllarda elektrik sisteminin genel dönüşümüne de bağlı olacak.

Şebeke kapasitesindeki artışın, fotovoltaik ve rüzgâr sistemlerinden üretilen elektriğin daha verimli kullanılmasını ve depolama teknolojilerinin entegrasyonu için daha uygun koşullar oluşmasını sağlaması bekleniyor.

Maliyetin yaklaşık yüzde 70’i Avrupa fonlarından

----------------------------

Kalkınma Genel Müdürlüğüne göre, yaklaşık 67 milyon avro olarak hesaplanan ve toplam maliyetin yüzde 70’ine karşılık gelen bölüm, Âdil Geçiş Fonu aracılığıyla Avrupa kaynaklarından karşılanacak. Böylece yatırımın bu kısmı elektrik faturaları üzerinden tüketicilere yansıtılmayacak.

Projelerin, elektrik üretiminin doğrudan maliyetinden ziyade elektrik altyapısına yönelik olması nedeniyle elektrik faturalarında hemen veya otomatik bir düşüş sağlaması beklenmiyor.

Ancak uzun vadede YEK ve enerji depolama sistemlerinin daha fazla kullanılması, teknik kayıpların azaltılması ve şebekenin daha verimli işletilmesinin enerji maliyetlerinin kontrol altında tutulmasına ve Kıbrıs elektrik sisteminin verimliliğinin artırılmasına katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

KHA/NST/2026

Kıbrıs Haber Ajansı