Dışişleri Bakanı Konstantinos Kombos, çarşamba günü Avrupa Parlamentosu (AP) Kalkınma Komitesi (DEVE) oturumunda Kıbrıs'ın AB Konseyi Dönem Başkanlığı'nın kalkınma iş birliği, uluslararası ortaklıklar, dış finansman ve insani yardım alanlarındaki önceliklerini sundu.
Kombos, mevcut koşulların ve uzun vadeli stratejinin, acil insani ihtiyaçları uzun vadeli yapısal destekle dengeleyen kalkınma odaklı bir yaklaşımın benimsenmesini zorunlu kıldığını belirtti. Kıbrıs Dönem Başkanlığı'nın, krizin ve istikrarsızlığın derinleştiği, bütçelerin kısıtlı kaldığı ve beklentilerin arttığı bir dönemde göreve başladığını vurguladı.
Bakan, bu denli zorlu dönemlerde güçlü liderliğin vatandaşların beklentisi, uluslararası toplumun ihtiyacı ve acı çekenlerin hakkı olduğunu ifade etti.
Bunun güç bir görev olduğunu ve ilkelere bağlı kalınarak yerine getirilmesi gerektiğini belirten Kombos, Avrupa Birliği olarak ilkelere bağlı olduklarını ve bu ilkeler doğrultusunda hareket ettiklerini ekledi.
İki milyardan fazla insanın çatışma bölgelerinde kırılgan koşullarda yaşadığına dikkat çeken Bakan, yoksulluk, eşitsizlik ve istikrarsızlığın birbirini beslediğini, sınırları aştığını ve Avrupa'nın istikrarı ile güvenliği de dâhil olmak üzere bölgesel ve küresel istikrarı etkilediğini söyledi.
Kombos, karmaşık kırılganlığın kalkınma ve insani gündemin tam kalbinde yer aldığının altını çizdi.
Komiteye değinen Bakan, bu komitenin uzun süredir kalkınma iş birliği ve kırılganlıkla mücadele konusunda güçlü bir vicdan sesi olduğunu belirtti. "Bu taahhüdü tamamen paylaşıyoruz; şöyle özetlenebilir: AB hem örnek olarak liderlik etmeli hem de liderlikte örnek teşkil etmelidir" dedi.
Önceliklerin su güvenliği, dayanıklı sağlık sistemleri, gençlere yönelik fırsatlar ve kadının güçlendirilmesi konularını kapsadığını açıklayan Kombos, bu öncelikler aracılığıyla güney komşuluk bölgesi, MENA bölgesi, Sahra Altı Afrika ve küçük ada gelişmekte olan devletler gibi kırılganlığın en yoğun olduğu bölgelerde eylemlerin yönlendirileceğini belirtti.
Bakan ayrıca yerel sahiplenme, âdil ortaklıklar ile insani yardım, kalkınma ve barışın birbirini güçlendirecek biçimde bütünleşik ele alınmasına önem verildiğini vurguladı.
Dış Eylem Garantisi (EAG) değişikliğine ilişkin Kombos, geçici anlaşmaya varılmasını sağlayan son sürecin yapıcı bir ruhla yürütülmüş olmasını takdirle karşıladığını belirtti. AP'nin DEVE ve AFET komitelerinin bu dosyanın ilerletilmesinde belirleyici rol oynadığını ekledi.
Hedeflerin net olduğunu vurgulayan Bakan şunları sıraladı: Birincisi, EAG'nin etkinliğinin artırılması; ikincisi, yatırımları harekete geçirmek için kritik bir araç olmaya devam etmesinin sağlanması; üçüncüsü ise Komşuluk, Kalkınma ve Uluslararası İş Birliği Aracı - Dünyada Avrupa (NDICI-Global Europe) çerçevesi ve hedefleriyle tam uyumun temin edilmesi.
Varılan uzlaşıyla her iki kurumun resmî onayının ilerleyebileceğini umduklarını belirten Kombos, bunun değiştirilen Tüzüğün bir sonraki yıllık bütçe için zamanında yürürlüğe girmesini sağlayacağını ve ortaklar ile uygulayıcı kurumlar için süreklilik ve öngörülebilirlik getireceğini açıkladı.
Bakan, Global Gateway girişiminin AB'nin değer temelli sürdürülebilir yatırımlar konusundaki amiral gemisi stratejisine dönüştüğünü vurguladı. 306'dan fazla kamu-özel sektör projesinin harekete geçirildiğini ve odağın artık uygulamaya kaydığını belirtti. Dönem Başkanlığı'nın yönetişim, şeffaflık ve Global Gateway Yönetim Kurulunun rolü konularında tartışmaları ilerletirken yerel sahiplenme, KOBİ'ler dâhil özel sektörün mobilizasyonu ve eksikliklerin giderilmesine yönelik etkili önlemler üzerinde duracağını kaydetti.
Kombos, "Bu iş birliğinin, ortak ülkelerin öncelikleriyle uyumlu, yüksek standartlı dönüştürücü yatırımların hayata geçirilmesi için vazgeçilmez olduğunu düşünüyoruz" dedi.
Global Gateway'in 360 derecelik bir yaklaşıma dayanması gerektiğini, yani kalkınma, ekonomik, jeopolitik ve güvenlik boyutlarının ayrı ayrı değil, tutarlı ve karşılıklı olarak güçlendirici biçimde bütünleştirilmesini sağlayan bir yaklaşım olması gerektiğini vurguladı.
Bakan, Avrupa Parlamentosu'nun Global Gateway'deki aktif rolünü, hazırlanmakta olan ortak veri bilgilendirme raporu da dâhil olmak üzere memnuniyetle karşıladı. Kombos, bunun ABD'nin gelecekteki yönelimi şekillendirmeye olan yoğun ilgisini gösteren bir örnek olduğunu belirtti. "Gelecekteki Global Gateway aracı, Dönem Başkanlığımızın temel önceliklerinden biri olacaktır" dedi.
Aynı zamanda, bir sonraki Çok Yıllı Malî Çerçevenin Birliği, giderek karmaşıklaşan bir dünyada AB'nin stratejik hedeflerini destekleyebilecek güvenilir, öngörülebilir ve yetkin bir dış finansman aracıyla donatması gerektiğini ifade eden Bakan Kombos, Haziran ayında Kısmî Genel Yaklaşım stratejisi hedeflerine ulaşılmasının hedeflendiğini, bunun kurumlar ve müzakereler için sağlam ve dengeli bir siyasi pozisyon oluşturacağını kaydetti.
DEVE ve AFET raportörlerinin ve gölge raportörlerin atanmasını memnuniyetle karşılayan Kombos, pozisyonlarını şekillendirirken onlarla etkin biçimde iş birliği yapma niyetini dile getirdi. "Bu durum, Konsey Kısmî Genel Yaklaşımını benimsediğinde eş yasa koyucuların hızlı ve yapıcı bir şekilde ilerlemesini kolaylaştıracaktır" diye ekledi.
Küresel düzeyde, uzun süreli çatışmaların, iklimle bağlantılı krizlerin ve insani alandaki genişleyen finansman açığının toplumlar, insani kuruluşlar ve uluslararası sistem üzerinde büyük baskı oluşturduğunu belirten Dışişleri Bakanı Kombos, "Bu zorlu ortamda çalışma programımız, AB'nin ilkelere dayalı ve etkili bir insani aktör olarak rolünü güçlendirmeyi hedeflemektedir" diye ekledi. Bakan, çalışmanın odak noktasının sivillerin, insani yardım çalışanlarının ve temel insani altyapının korunması ile bu son derece gerekli insani alanın muhafazasının pekiştirilmesi olacağını vurguladı.
Bakan, günümüzde sınır ötesi krizlerin ve uluslararası insani hukukun ciddi ihlallerinin yaşandığını, sivillere ve insani yardım personeline saldırılar düzenlendiğini, yardımın araçsallaştırıldığını ve yerleşik insani yapıların zayıflatıldığını belirtti.
İnsani sistemin etkinliğini ve güvenilirliğini insani diplomasi yoluyla güçlendirmenin, insani aktörlerin etkili eylem ve faaliyet kapasitesini güvence altına almak açısından zorunlu olduğunu vurgulayan Bakan, Üçlü Dönem Başkanlığı’nın çalışmalarını esas alarak Kıbrıs Dönem Başkanlığı'nın "İnsani Yeniden Başlatma"yı Konsey gündeminin üst sıralarında tutacağını belirtti.
AB'nin etkinlik, hesap verebilirlik ve yerel sahiplenmenin geliştirilmesine yönelik çabalarının, insani ilkelerin ve ihtiyaç temelli yaklaşımın korunmasıyla birlikte destekleneceğini ekleyen Bakan, "Ayrıca hazırlık ve önleyici eylem, yalnızca tepki veren değil proaktif davranan bir Avrupa Birliği için eşit derecede önemli" dedi.
Bunun risk analizi temelli yaklaşımlara, erken uyarı sistemlerine ve önceden yapılandırılmış finansman mekanizmalarına yapılacak yatırımlar yoluyla gerçekleştirileceğini, böylece hayatların kurtarılabileceğini ve Avrupa Birliği finansmanının azami etkinliğinin sağlanabileceğini belirtti.
Coğrafi düzeyde Dönem Başkanlığı'nın net bir ihtiyaç temelli yaklaşım benimsediğini kaydeden Bakan özellikle Afrika'ya, Sahel, Afrika Boynuzu ve Afrika’nın Büyük Göller bölgesine değindi; buralarda çatışmalar ve iklim krizlerinin Sudan ve Doğu Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki gibi dünyanın en ciddi ve yetersiz finanse edilen krizlerinden bazılarına yol açtığını belirtti. "Bu bağlamda AB'nin sürdürülebilir katılımı ve Avrupa düzeyinde güçlendirilmiş bir yaklaşım elzemdir" diye gözlemledi.
Orta Doğu konusunda Gazze'nin odakta olduğunu, Suriye ve Lübnan'da ise ciddi insani ihtiyaçların devam ettiğini vurguladı. AB'nin çabalarının sivillerin korunması ve insani yardıma erişim üzerinde yoğunlaşmaya devam edeceğini belirtti. Ukrayna'nın bir gerilim noktası olduğunu ve olmaya devam edeceğini ekledi.
Konuşmasını sonlandırırken Kombos, AB odaklı ve ihtiyaç temelli bu yaklaşımla Kıbrıs Cumhuriyeti'nin tutarlı, ilke temelli ve etkili bir Avrupa insani müdahalesine katkıda bulunmayı hedeflediğinin altını çizerek "Her zaman Avrupa Parlamentosu ve dünyanın dört bir yanındaki ortaklarımızla yakın iş birliği içinde" diye ekledi.
KHA/CP/NST/MHY/2026
Kıbrıs Haber Ajansı